Thương mại điện tử Việt Nam đang bước vào một giai đoạn có khung pháp lý riêng: lần đầu tiên có một luật chuyên biệt điều chỉnh toàn bộ hoạt động mua bán trực tuyến, thay cho việc chỉ dựa vào các nghị định dưới luật như trước. Luật Thương mại điện tử 122/2025/QH15 và nghị định hướng dẫn đi kèm có hiệu lực từ 01/07/2026. Phần dưới đây tập trung vào các mốc pháp lý này — phần mà nhiều bài tổng hợp về lịch sử thương mại điện tử Việt Nam thường bỏ qua.
Thương mại điện tử Việt Nam đã đi qua các giai đoạn nào
Nhìn theo cách vận hành thay vì số liệu, thị trường trải qua ba giai đoạn rõ rệt. Giai đoạn đầu là các diễn đàn rao vặt và website bán hàng rời rạc, giao dịch chủ yếu qua thỏa thuận trực tiếp, chưa có nền tảng trung gian đứng ra xử lý thanh toán hay vận chuyển. Giai đoạn kế tiếp là lúc các sàn thương mại điện tử quy mô lớn gia nhập thị trường, mang theo hạ tầng thanh toán, vận chuyển, và chương trình khuyến mãi theo mùa, kéo phần lớn giao dịch nhỏ lẻ chuyển từ mạng xã hội sang sàn.
Giai đoạn hiện tại là sự hội tụ giữa sàn, mạng xã hội và livestream bán hàng — người bán không còn chỉ hoạt động trên một kênh duy nhất, mà kết hợp fanpage, nhóm, sàn và video trực tiếp cùng lúc. Đây cũng là giai đoạn cơ quan quản lý bắt đầu siết lại trách nhiệm của các bên tham gia, dẫn tới khung pháp lý mới được ban hành.
Mốc pháp lý quan trọng cần biết trong 2026
| Văn bản | Hiệu lực | Nội dung chính |
|---|---|---|
| Luật Thương mại điện tử 122/2025/QH15 | 01/07/2026 | Luật chuyên biệt đầu tiên cho thương mại điện tử tại Việt Nam, 7 chương 41 điều; quy định trách nhiệm người bán, nền tảng thương mại điện tử, người livestream bán hàng và tiếp thị liên kết |
| Nghị định 248/2026/NĐ-CP | 01/07/2026 (riêng xác thực điện tử danh tính người bán/người livestream từ 01/01/2027) | Hướng dẫn chi tiết Luật Thương mại điện tử: quản lý vận hành nền tảng, trách nhiệm chủ quản nền tảng, điều kiện với nền tảng nước ngoài, trách nhiệm đơn vị hạ tầng kỹ thuật/logistics/thanh toán; thay thế Nghị định 52/2013 và Nghị định 85/2021 |
| Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 19/2023/QH15 | Đã có hiệu lực trước đó | Quy định quyền và trách nhiệm giữa người bán và người tiêu dùng, áp dụng cả trong giao dịch trực tuyến |
| Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 91/2025/QH15 và Nghị định 356/2025/NĐ-CP | 01/01/2026 (thay Nghị định 13/2023/NĐ-CP) | Quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân, ảnh hưởng tới cách nền tảng và người bán thu thập/sử dụng thông tin khách hàng |
Theo nội dung đăng tải trên cổng thông tin cơ quan nhà nước, Nghị định 248 áp dụng cho chủ quản nền tảng thương mại điện tử, tổ chức cung cấp dịch vụ hạ tầng kỹ thuật, logistics, trung gian thanh toán, nhà đầu tư nước ngoài vào lĩnh vực này, và pháp nhân được ủy quyền tại Việt Nam đối với nền tảng nước ngoài có hoạt động thương mại điện tử tại Việt Nam.
Ai chịu trách nhiệm gì theo khung pháp lý mới
- Người bán trên nền tảng: minh bạch thông tin sản phẩm, chính sách đổi trả, và dần phải xác thực danh tính điện tử theo lộ trình.
- Chủ quản nền tảng thương mại điện tử: công khai thông tin về chủ quản, chính sách bảo mật, quyền và nghĩa vụ của các bên tham gia nền tảng.
- Người livestream bán hàng: lần đầu được nêu riêng trong luật, gắn với yêu cầu xác thực danh tính điện tử tương tự người bán.
- Người làm tiếp thị liên kết (affiliate): cũng được nêu trách nhiệm riêng trong luật, không còn nằm ngoài phạm vi điều chỉnh như trước.
- Tổ chức cung cấp hạ tầng kỹ thuật, logistics, trung gian thanh toán: có trách nhiệm cụ thể được nêu trong nghị định hướng dẫn, không chỉ dừng ở vai trò cung cấp dịch vụ thuần kỹ thuật.
Website bán hàng của bạn đã sẵn sàng trước mốc 01/07/2026 chưa?
VIDCO hỗ trợ dựng trang chính sách, điều khoản phù hợp mô hình bán hàng trực tuyến hiện tại, giúp bạn chuẩn bị trước khi khung pháp lý mới có hiệu lực.
Các mô hình thương mại điện tử đang song song tồn tại ở Việt Nam
| Mô hình | Kênh chính | Phù hợp với ai |
|---|---|---|
| Sàn thương mại điện tử | Gian hàng trên sàn lớn, dùng hạ tầng thanh toán/vận chuyển có sẵn | Doanh nghiệp muốn tiếp cận lượng khách có sẵn trên sàn, chấp nhận cạnh tranh giá trực tiếp |
| Social commerce | Fanpage, nhóm, tin nhắn trực tiếp để chốt đơn | Người bán nhỏ, muốn giữ quan hệ trực tiếp với khách, ít phụ thuộc thuật toán sàn |
| Livestream bán hàng | Phát trực tiếp trên sàn hoặc mạng xã hội, chốt đơn ngay trong lúc phát | Ngành có nhu cầu trình diễn sản phẩm (thời trang, mỹ phẩm, thực phẩm) |
| Website bán hàng riêng (D2C) | Website độc lập, không qua sàn trung gian | Thương hiệu muốn kiểm soát toàn bộ dữ liệu khách hàng và trải nghiệm mua |
| B2B trực tuyến | Nền tảng hoặc website riêng cho giao dịch giữa doanh nghiệp | Doanh nghiệp bán nguyên liệu, thiết bị, dịch vụ cho doanh nghiệp khác |
Phần lớn người bán hiện nay không chọn một mô hình duy nhất mà kết hợp nhiều kênh cùng lúc — ví dụ vừa có gian hàng trên sàn, vừa chạy social commerce qua fanpage, vừa thử livestream bán hàng. Cách vận hành mô hình kinh doanh qua một nền tảng cụ thể như TikTok Shop có thể xem thêm tại bài mô hình kinh doanh TikTok Shop.
Việc chọn mô hình nào không chỉ dựa vào ngành hàng mà còn phụ thuộc năng lực vận hành nội bộ — một doanh nghiệp chưa có đội ngũ chăm sóc khách hàng trực tuyến đủ nhanh nên cân nhắc kỹ trước khi mở thêm kênh livestream, vì kênh này đòi hỏi phản hồi gần như ngay lúc phát sóng.
Doanh nghiệp nhỏ nên bắt đầu rà soát từ đâu
- Rà lại trang chính sách trên website: chính sách đổi trả, bảo mật thông tin khách hàng, điều khoản sử dụng — đối chiếu xem đã đủ minh bạch theo tinh thần luật mới chưa.
- Chuẩn bị thông tin minh bạch về chủ thể kinh doanh: tên pháp nhân hoặc cá nhân kinh doanh, thông tin liên hệ hiển thị rõ trên website/fanpage bán hàng.
- Theo dõi lộ trình xác thực danh tính điện tử: nếu có bán hàng qua livestream hoặc làm affiliate, cần nắm thời điểm 01/01/2027 khi quy định xác thực bắt đầu áp dụng.
- Không trông chờ một kênh duy nhất: kết hợp ít nhất hai mô hình (ví dụ sàn và social commerce) để giảm rủi ro khi một kênh thay đổi chính sách.
Lỗi hay gặp khi mở rộng bán hàng trực tuyến tại Việt Nam
- Không có trang chính sách đổi trả rõ ràng: dễ phát sinh tranh chấp với khách, lại không đáp ứng tinh thần minh bạch của luật mới.
- Chỉ tập trung vào một kênh bán duy nhất: khi kênh đó thay đổi chính sách hiển thị hoặc phí, toàn bộ doanh số bị ảnh hưởng ngay.
- Bỏ qua việc cập nhật điều khoản khi luật thay đổi: giữ nguyên điều khoản cũ dù khung pháp lý đã đổi, dẫn tới rủi ro không tuân thủ khi bị rà soát.
- Nhầm giữa trách nhiệm của nền tảng và trách nhiệm của người bán: nghĩ rằng cứ bán qua sàn lớn là sàn chịu hết trách nhiệm, trong khi luật mới nêu rõ trách nhiệm riêng của từng bên.
- Thu thập thông tin khách hàng tùy tiện mà không có chính sách bảo mật rõ ràng, trong khi quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân đã yêu cầu minh bạch mục đích thu thập và sử dụng dữ liệu từ trước khi luật thương mại điện tử mới có hiệu lực.
Nguồn tham khảo
Thông tin trong bài được đối chiếu với các nguồn chính thức dưới đây tại thời điểm biên soạn; văn bản và chính sách có thể thay đổi.
- Luật Thương mại điện tử số 122/2025/QH15 (Công báo)
- Nghị định 248/2026/NĐ-CP (Công báo)
- Nghị định 248/2026/NĐ-CP (Cổng văn bản Chính phủ)
Câu hỏi thường gặp
Luật Thương mại điện tử 122/2025/QH15 áp dụng từ khi nào?
Từ ngày 01/07/2026, cùng thời điểm với Nghị định 248/2026/NĐ-CP hướng dẫn thi hành.
Nghị định 248/2026/NĐ-CP thay thế văn bản nào?
Thay thế Nghị định 52/2013/NĐ-CP và Nghị định 85/2021/NĐ-CP — hai nghị định trước đây là căn cứ chính cho hoạt động thương mại điện tử khi chưa có luật riêng.
Người livestream bán hàng có phải xác thực danh tính không?
Có, theo lộ trình riêng — quy định xác thực điện tử danh tính với người bán và người livestream bán hàng áp dụng từ 01/01/2027, muộn hơn mốc hiệu lực chung của luật và nghị định.
Doanh nghiệp nhỏ có bị ảnh hưởng như doanh nghiệp lớn không?
Luật và nghị định áp dụng cho cả chủ quản nền tảng lẫn người bán trên nền tảng, không phân biệt quy mô; phần việc cần làm với doanh nghiệp nhỏ chủ yếu là rà soát minh bạch thông tin và chính sách, không yêu cầu hạ tầng kỹ thuật riêng.
Nguồn đối chiếu: congbao.chinhphu.vn (Luật Thương mại điện tử 122/2025/QH15), vanban.chinhphu.vn và luatvietnam.vn (Nghị định 248/2026/NĐ-CP), tapchicongthuong.vn (Q&A Luật Thương mại điện tử và Nghị định 248) — kiểm tra ngày 08/10/2026. Văn bản hướng dẫn chi tiết có thể được bổ sung thêm trước và sau mốc hiệu lực, nên cổng thông tin chinhphu.vn là căn cứ cập nhật cuối cùng.
