Thuật Ngữ Marketing: Giải Thích Ngắn Và Link Bài Chi Tiết

Trang này là bản tra cứu nhanh các thuật ngữ marketing thường gặp khi làm việc với agency, đọc báo cáo hoặc trao đổi với đội ngũ marketing. Mỗi thuật ngữ được giải thích trong một câu ngắn, dễ hiểu — muốn đọc sâu hơn, bấm vào tên thuật ngữ để sang bài phân tích chi tiết kèm ví dụ thực tế.

Thuật ngữ được nhóm theo chủ đề thay vì xếp theo A-Z, để bạn tìm đúng nhóm mình đang cần tra cứu nhanh hơn. Nếu bạn cần tra thuật ngữ SEO (title tag, backlink, PageRank, Core Web Vitals…), xem riêng ở từ điển thuật ngữ SEO — trang này chỉ tập trung vào thuật ngữ marketing, thương hiệu, quảng cáo và vận hành khách hàng.

Mục lục nhanh

• Chiến lược & mô hình
• Khách hàng & thị trường
• Thương hiệu & sáng tạo
• Nội dung & truyền thông
• Mạng xã hội & KOL/KOC
• Quảng cáo & đo lường chi phí
• Thương mại điện tử
• Email/tin nhắn & CRM
• Dữ liệu & chỉ số
• B2B & SaaS

Chiến lược & mô hình

Thuật ngữ	Giải thích ngắn
Agency marketing	Công ty bên ngoài nhận làm thuê các phần việc marketing cho doanh nghiệp, từ chiến lược đến triển khai.
Concentrated marketing	Dồn toàn bộ nguồn lực marketing vào một phân khúc khách hàng hẹp, bỏ qua các phân khúc khác.
IMC	Phối hợp mọi kênh truyền thông thương hiệu để cùng truyền đi một thông điệp nhất quán.
Market penetration	Chiến lược bán nhiều sản phẩm hiện có hơn cho đúng nhóm khách hàng đang có.
Trade marketing	Hoạt động marketing hướng tới nhà phân phối, đại lý, điểm bán, khác với marketing hướng tới người dùng cuối.
Green marketing	Xây dựng hình ảnh thương hiệu gắn với yếu tố môi trường, bền vững trong sản phẩm và truyền thông.
Mở rộng thị trường	Đưa việc kinh doanh sang khu vực, nhóm khách hàng hoặc ngành hàng mới ngoài phạm vi hiện tại.
STDP	Quy trình phân khúc, chọn mục tiêu, khác biệt hóa và định vị thương hiệu trước khi làm chiến dịch.
Inclusive marketing	Làm marketing đại diện và tôn trọng sự đa dạng của nhiều nhóm khách hàng khác nhau.
Marketing budget	Kế hoạch phân bổ nguồn tiền cho từng hoạt động marketing trong một giai đoạn.
Sustainability marketing	Truyền thông về cam kết phát triển bền vững của doanh nghiệp một cách trung thực, có minh chứng.
Community-led growth	Lấy cộng đồng người dùng làm động lực chính để thu hút và giữ khách hàng mới.
Pricing strategy	Cách đặt mức giá sản phẩm dựa trên tâm lý khách hàng, chi phí và vị trí cạnh tranh.
Demand generation	Tạo ra nhu cầu mới cho sản phẩm ở nhóm khách hàng chưa biết họ cần nó.
Growth loops	Mô hình tăng trưởng mà kết quả từ một người dùng trở thành đầu vào thu hút người dùng tiếp theo.
Gamification marketing	Dùng cơ chế trò chơi như điểm, huy hiệu, bảng xếp hạng để tăng tương tác với thương hiệu.
Referral marketing	Khuyến khích khách hàng hiện tại giới thiệu khách hàng mới, thường kèm phần thưởng cho người giới thiệu.
Inbound marketing	Thu hút khách hàng tự tìm đến bằng nội dung hữu ích, thay vì chủ động tiếp cận họ trước.
Growth hacking	Thử nhiều cách khác nhau trong thời gian ngắn để tìm ra kênh tăng trưởng phù hợp với nguồn lực hiện có.
Behavioral marketing	Điều chỉnh nội dung và quảng cáo dựa trên hành vi thực tế của người dùng, không chỉ dựa trên hồ sơ cá nhân.
Hyperlocal marketing	Nhắm quảng cáo và nội dung tới khách hàng trong một khu vực địa lý rất hẹp, gần điểm bán.
Digital marketer	Người thực hiện công việc marketing trên các kênh số: quảng cáo, nội dung, mạng xã hội, email.
USP	Điểm khác biệt riêng của sản phẩm mà đối thủ chưa có hoặc chưa làm được.
Mô hình AIDA	Mô hình mô tả hành trình tâm lý khách mua hàng: chú ý, quan tâm, mong muốn, hành động.
FMCG	Nhóm hàng tiêu dùng nhanh, mua lại thường xuyên như thực phẩm, đồ uống, hóa phẩm.
FNB	Ngành kinh doanh ăn uống, gồm nhà hàng, quán cà phê, dịch vụ thực phẩm và đồ uống.

Khách hàng & thị trường

Thuật ngữ	Giải thích ngắn
Passion points	Những chủ đề, sở thích khách hàng thật sự quan tâm và sẵn sàng dành thời gian theo đuổi.
Market intelligence	Thu thập và theo dõi thông tin về thị trường, đối thủ để ra quyết định kinh doanh.
Customer journey mapping	Vẽ lại từng bước khách hàng trải qua từ lúc biết tới thương hiệu đến khi mua và dùng.
Loyal customer	Khách hàng gắn bó, tiếp tục mua và giới thiệu thương hiệu cho người khác qua thời gian.
Market research	Thu thập dữ liệu có hệ thống về khách hàng, thị trường để kiểm chứng giả định kinh doanh.
Micro-moment	Những khoảnh khắc ngắn khách hàng tra cứu thông tin ngay trên điện thoại để ra quyết định.
Customer segmentation	Chia khách hàng hiện có thành các nhóm nhỏ theo hành vi mua, giá trị hoặc đặc điểm chung.
Market segmentation	Chia toàn bộ thị trường thành các nhóm có nhu cầu khác nhau trước khi chọn nhóm mục tiêu.
Jobs To Be Done	Nhìn sản phẩm qua việc khách hàng đang cố hoàn thành, không chỉ qua đặc điểm nhân khẩu học.
Neuromarketing	Ứng dụng hiểu biết về não bộ và tâm lý để lý giải vì sao khách hàng ra quyết định mua.
Social proof	Dùng hành động hoặc ý kiến của người khác để khiến khách hàng mới tin tưởng thương hiệu hơn.
Buyer persona	Bản mô tả chi tiết một khách hàng mục tiêu đại diện, dùng để định hướng nội dung và sản phẩm.
Loyalty program	Chương trình tích điểm, ưu đãi dành riêng cho khách hàng quay lại nhiều lần.
Insight	Sự thật ẩn sau hành vi khách hàng, giải thích vì sao họ nghĩ và làm như vậy.
Nhân khẩu học	Đặc điểm khách hàng theo tuổi, giới tính, thu nhập, nghề nghiệp, dùng để phân nhóm thị trường.

Thương hiệu & sáng tạo

Thuật ngữ	Giải thích ngắn
Creative trong marketing	Phần ý tưởng và hình thức thể hiện của một chiến dịch: hình ảnh, lời thoại, video, thiết kế.
Key visual	Hình ảnh chủ đạo đại diện cho một chiến dịch, lặp lại trên mọi ấn phẩm truyền thông.
Watermark	Dấu hoặc logo mờ gắn lên ảnh, video để đánh dấu quyền sở hữu nội dung.
Brand storytelling	Kể câu chuyện thương hiệu theo cách chạm vào cảm xúc, không chỉ liệt kê tính năng sản phẩm.
Brand awareness	Mức độ khách hàng biết đến và nhận ra thương hiệu khi nhìn thấy hoặc nghe tên.
Personal branding	Xây dựng hình ảnh và uy tín riêng của một cá nhân, thường gắn với công việc hoặc chuyên môn.
Brand positioning	Xác định vị trí thương hiệu muốn chiếm trong tâm trí khách hàng, so với các lựa chọn khác.
POSM	Vật phẩm trưng bày, quảng cáo đặt tại điểm bán để thu hút khách ngay lúc họ chọn mua.
Mascot	Nhân vật hình ảnh đại diện thương hiệu, thường dùng trong truyền thông để tạo thiện cảm.
Concept	Ý tưởng chủ đạo xuyên suốt một sản phẩm, chiến dịch hoặc bộ nhận diện trước khi triển khai chi tiết.
Slogan	Câu nói ngắn, dễ nhớ, gắn liền với thương hiệu để truyền tải thông điệp cốt lõi.

Nội dung & truyền thông

Thuật ngữ	Giải thích ngắn
Thumbnail	Ảnh đại diện nhỏ hiển thị trước khi người xem bấm vào video hoặc bài viết.
Content creator	Người tạo nội dung số: viết, dựng video, chụp ảnh, đăng lên các nền tảng.
Sapo	Đoạn mở đầu ngắn tóm ý chính của bài viết, giữ chân người đọc ở lại.
DMCA	Cơ chế pháp lý để yêu cầu gỡ nội dung bị sao chép không xin phép trên nền tảng số.
Blog	Trang viết định kỳ trên website, dùng để chia sẻ kiến thức hoặc thông tin liên quan ngành.
Content brief	Bản tóm tắt yêu cầu cho người viết hoặc AI trước khi tạo nội dung: mục tiêu, giọng văn, từ khóa.
Editorial calendar	Lịch trình lên kế hoạch chủ đề và thời điểm xuất bản nội dung theo thời gian.
Content distribution	Cách đưa một nội dung đã tạo tới nhiều kênh khác nhau để tiếp cận thêm người đọc.
Earned media	Truyền thông về thương hiệu do người khác tạo ra tự nguyện, không phải do trả tiền.
Digital PR	Hoạt động PR thực hiện trên môi trường số: báo online, blogger, mạng xã hội.
Content viral	Nội dung được chia sẻ lan rộng tự nhiên trong thời gian ngắn nhờ gây chú ý mạnh.
UGC	Nội dung do chính khách hàng tạo ra về sản phẩm, không phải do thương hiệu sản xuất.
Conversion copywriting	Cách viết lời kêu gọi hành động và nội dung bán hàng nhằm thúc đẩy người đọc ra quyết định.
Video marketing	Dùng video làm hình thức chính để truyền tải thông điệp hoặc giới thiệu sản phẩm.
Catalogue	Tài liệu trình bày có hệ thống toàn bộ sản phẩm hoặc dịch vụ của doanh nghiệp.
Brochure	Tờ gấp giới thiệu ngắn về sản phẩm, dịch vụ hoặc công ty, thường dùng khi gặp khách trực tiếp.
Hook	Câu hoặc hình ảnh mở đầu nội dung, giữ người xem không lướt qua ngay.
Thông điệp truyền thông	Ý chính một thương hiệu muốn khách hàng nhớ sau khi xem một chiến dịch.
PR	Hoạt động xây dựng và giữ quan hệ tốt giữa doanh nghiệp với công chúng, báo chí.

Mạng xã hội & KOL/KOC

Thuật ngữ	Giải thích ngắn
Meta Business Suite	Công cụ quản lý Facebook và Instagram của một thương hiệu trong cùng một nơi.
Threads	Mạng xã hội dạng văn bản ngắn của Meta, liên kết với tài khoản Instagram.
Hashtag	Thẻ từ khóa gắn dấu # giúp nội dung được nhóm lại và tìm thấy dễ hơn trên mạng xã hội.
Checkpoint Facebook	Tình trạng tài khoản Facebook bị tạm khóa, yêu cầu xác minh trước khi dùng lại.
Carousel	Định dạng quảng cáo hoặc bài đăng nhiều ảnh, video vuốt ngang trong một bài duy nhất.
Fanpage	Trang đại diện chính thức của một thương hiệu hoặc tổ chức trên Facebook.
Business Facebook	Công cụ quản trị tài khoản quảng cáo, fanpage và nhân sự marketing của doanh nghiệp trên Facebook.
Booking show	Quy trình đặt lịch, ký hợp đồng để KOL, KOC hoặc nghệ sĩ xuất hiện trong một sự kiện, chiến dịch.
Pinterest marketing	Dùng hình ảnh trên Pinterest để dẫn khách tới website hoặc gian hàng bán sản phẩm.
Creator economy	Hệ sinh thái người sáng tạo nội dung kiếm thu nhập trực tiếp từ khán giả và nền tảng số.
Reels marketing	Dùng video ngắn dạng Reels trên Instagram, Facebook để tiếp cận người xem mới.
Micro influencer	Người có ảnh hưởng với lượng người theo dõi nhỏ hơn nhưng mức tương tác thường cao.
Employee advocacy	Khuyến khích nhân viên chia sẻ nội dung thương hiệu trên trang cá nhân của họ.
Social selling	Dùng mạng xã hội để xây quan hệ và bán hàng trực tiếp, thường gặp ở B2B qua LinkedIn.
Social listening	Theo dõi những gì người dùng nói về thương hiệu trên mạng xã hội để nắm phản ứng thật.
SMM	Toàn bộ hoạt động marketing thực hiện trên các nền tảng mạng xã hội.
KOL	Người có ảnh hưởng và uy tín trong một lĩnh vực, được mời hợp tác quảng bá thương hiệu.
KOC	Người tiêu dùng chia sẻ trải nghiệm sản phẩm thật, không nhất thiết có lượng theo dõi lớn như KOL.

Quảng cáo & đo lường chi phí

Thuật ngữ	Giải thích ngắn
BM (Business Manager)	Công cụ quản lý tài khoản quảng cáo, trang và nhân sự chạy quảng cáo Meta tại một nơi.
Demand Gen	Loại chiến dịch Google Ads dùng hình ảnh, video để khơi gợi nhu cầu trên các bề mặt của Google.
Thư viện quảng cáo	Công cụ xem công khai các quảng cáo đang chạy của một trang trên Facebook, TikTok, Google.
Paid ads	Hình thức quảng cáo phải trả tiền để hiển thị, khác với kết quả tự nhiên.
Audio advertising	Quảng cáo dạng âm thanh chạy trên podcast hoặc nền tảng nghe nhạc.
Rich media	Định dạng quảng cáo có tương tác, hoạt ảnh hoặc video, không chỉ là ảnh tĩnh.
SEM	Toàn bộ hoạt động marketing trên công cụ tìm kiếm, gồm cả SEO và quảng cáo trả phí.
Dynamic ads	Quảng cáo tự động đổi nội dung theo sản phẩm người dùng từng xem hoặc quan tâm.
CPC và CPM	Hai cách tính chi phí quảng cáo: theo mỗi lượt click hoặc theo mỗi nghìn lượt hiển thị.
Programmatic advertising	Mua và đặt quảng cáo tự động qua hệ thống, thay vì đàm phán trực tiếp với từng nơi đăng.
Native advertising	Quảng cáo được thiết kế giống định dạng nội dung tự nhiên của nền tảng đang hiển thị.
YouTube Ads	Quảng cáo video chạy trước, trong hoặc cùng video trên YouTube.
Remarketing	Quảng cáo nhắm lại tới người đã từng xem website hoặc sản phẩm trước đó.
ROAS	Chỉ số đo doanh thu thu về so với số tiền đã chi cho quảng cáo.
Performance Max	Loại chiến dịch Google Ads chạy tự động trên toàn bộ các bề mặt quảng cáo của Google.
TikTok Ads	Quảng cáo hiển thị trên TikTok, thường ở dạng video ngắn trong luồng nội dung.
Meta Ads	Quảng cáo chạy trên hệ sinh thái Meta: Facebook, Instagram, Messenger.

Thương mại điện tử

Thuật ngữ	Giải thích ngắn
D2C	Mô hình doanh nghiệp bán hàng trực tiếp tới người tiêu dùng, không qua nhà phân phối trung gian.
Omnichannel	Bán hàng liền mạch trên nhiều kênh cùng lúc, khách chuyển giữa các kênh mà trải nghiệm không đứt đoạn.
Dropshipping	Mô hình bán hàng mà người bán không giữ hàng trong kho, đơn hàng chuyển trực tiếp từ nhà cung cấp.
Shopee Ads	Quảng cáo trả phí để sản phẩm hiển thị nổi bật hơn trên Shopee.
Checkout optimization	Cải thiện bước thanh toán để khách hàng hoàn tất đơn hàng dễ hơn, ít bỏ giữa đường.
Voice commerce	Mua sắm bằng câu lệnh giọng nói qua trợ lý ảo, thay vì gõ hoặc bấm chọn.
Cart abandonment	Tình trạng khách thêm sản phẩm vào giỏ hàng nhưng không hoàn tất đơn mua.
Affiliate marketing	Mô hình trả hoa hồng cho người giới thiệu khách mua hàng qua liên kết riêng của họ.
Live commerce	Bán hàng trực tiếp qua livestream, khách xem và đặt mua ngay trong lúc phát.
GMV	Tổng giá trị hàng hóa giao dịch qua một sàn hoặc kênh bán trong một giai đoạn, chưa trừ chi phí.

Email/tin nhắn & CRM

Thuật ngữ	Giải thích ngắn
Live chat	Công cụ chat trực tiếp trên website để khách hàng được hỗ trợ ngay khi đang xem trang.
Newsletter marketing	Gửi email định kỳ chia sẻ nội dung, tin tức hoặc ưu đãi tới danh sách người đăng ký.
Customer Data Platform	Hệ thống tập hợp dữ liệu khách hàng từ nhiều nguồn về một nơi duy nhất để dùng chung.
Email deliverability	Khả năng email gửi đi thực sự đến được hộp thư chính của người nhận, không vào mục spam.
Push notification	Thông báo đẩy hiện trên màn hình thiết bị, dùng để kéo người dùng quay lại ứng dụng hoặc website.
SMS marketing	Gửi tin nhắn văn bản tới số điện thoại khách hàng để thông báo hoặc quảng bá.
WhatsApp/Zalo Business	Công cụ dành cho doanh nghiệp trên các ứng dụng nhắn tin, hỗ trợ chăm sóc và bán hàng.
CRM	Hệ thống lưu trữ và quản lý thông tin, lịch sử tương tác với từng khách hàng.
Lead nurturing	Quá trình chăm sóc khách hàng tiềm năng bằng nội dung phù hợp cho tới khi họ sẵn sàng mua.
Marketing automation	Dùng công cụ tự động gửi email, tin nhắn theo hành vi khách hàng, không cần làm tay từng bước.
Drip campaign	Chuỗi email được gửi tự động theo lịch hoặc theo hành động của người nhận.
Email marketing	Dùng email làm kênh chính để gửi nội dung, chăm sóc hoặc bán hàng cho danh sách khách hàng.

Dữ liệu & chỉ số

Thuật ngữ	Giải thích ngắn
Bounce rate	Tỷ lệ người vào một trang rồi rời đi ngay, không xem thêm trang khác.
Impression	Số lần một nội dung hoặc quảng cáo được hiển thị, không tính số người xem.
Session	Một lượt truy cập website tính từ lúc vào đến lúc ngừng hoạt động hoặc rời trang.
CSI	Chỉ số đo mức độ hài lòng của khách hàng với sản phẩm hoặc dịch vụ.
Multivariate testing	Thử nhiều yếu tố thay đổi cùng lúc trên một trang để tìm tổ hợp mang lại kết quả tốt hơn.
Customer Acquisition Cost	Chi phí trung bình phải bỏ ra để có thêm một khách hàng mới.
Zero-party data	Dữ liệu khách hàng tự nguyện cung cấp trực tiếp cho thương hiệu, như sở thích hay nhu cầu.
Cohort analysis	Theo dõi hành vi một nhóm người dùng cùng tham gia trong một mốc thời gian để so sánh theo thời gian.
NPS	Chỉ số đo mức độ khách hàng sẵn sàng giới thiệu thương hiệu cho người khác.
Dark social	Lượt chia sẻ nội dung qua tin nhắn riêng, email, không để lại dấu vết để công cụ phân tích nhìn thấy.
Marketing attribution	Cách xác định kênh nào đóng góp bao nhiêu vào một lượt chuyển đổi.
CLV/LTV	Giá trị tổng mà một khách hàng mang lại cho doanh nghiệp suốt thời gian họ còn gắn bó.
UTM parameters	Đoạn mã gắn vào link để theo dõi nguồn, kênh và chiến dịch mang lại lượt truy cập.
First-party data	Dữ liệu doanh nghiệp tự thu thập trực tiếp từ khách hàng của mình, không mua từ bên thứ ba.
Engagement rate	Tỷ lệ người xem có tương tác (thích, bình luận, chia sẻ) so với tổng lượt tiếp cận.
Heatmap website	Bản đồ nhiệt hiển thị vùng người dùng click, di chuột hoặc cuộn nhiều nhất trên một trang.
A/B testing	So sánh hai phiên bản của một trang hoặc quảng cáo để biết phiên bản nào hiệu quả hơn.
CRO	Quá trình cải thiện trang web để tăng tỷ lệ người xem thực hiện hành động mong muốn.
ROI	Tỷ lệ giữa lợi nhuận thu về và số tiền đã đầu tư cho một hoạt động.

B2B & SaaS

Thuật ngữ	Giải thích ngắn
Subscription model	Mô hình kinh doanh thu phí định kỳ để khách hàng tiếp tục dùng sản phẩm hoặc dịch vụ.
Customer success	Bộ phận chủ động hỗ trợ khách hàng dùng sản phẩm hiệu quả, nhằm giữ họ gắn bó lâu dài.
RevOps	Phối hợp dữ liệu và quy trình giữa marketing, bán hàng, chăm sóc khách hàng về một hệ thống chung.
Product-Market Fit	Trạng thái sản phẩm đáp ứng đúng nhu cầu một nhóm khách hàng đủ lớn để tăng trưởng.
Freemium	Mô hình cho dùng miễn phí phiên bản cơ bản, thu phí khi khách muốn dùng tính năng cao hơn.
Unit economics	Cách tính chi phí và doanh thu trên mỗi khách hàng hoặc mỗi đơn vị sản phẩm.
Cross-selling & Upselling	Bán thêm sản phẩm liên quan hoặc bán phiên bản cao hơn cho khách hàng hiện có.
Churn rate	Tỷ lệ khách hàng ngừng dùng sản phẩm hoặc dịch vụ trong một giai đoạn.
ARR và MRR	Doanh thu định kỳ tính theo năm hoặc theo tháng, dùng phổ biến trong mô hình thuê bao.
Account-Based Marketing	Nhắm marketing và bán hàng tới một danh sách công ty cụ thể, thay vì tiếp cận đại trà.
Product analytics	Theo dõi cách người dùng thực sự dùng sản phẩm để tìm điểm cần cải thiện.
SaaS metrics	Nhóm chỉ số riêng dùng để đo sức khỏe một doanh nghiệp phần mềm theo mô hình thuê bao.
Webinar marketing	Hội thảo trực tuyến dùng để giáo dục thị trường và thu thập khách hàng tiềm năng, phổ biến trong B2B.
B2B	Mô hình kinh doanh giữa doanh nghiệp với doanh nghiệp, khác với bán trực tiếp cho người tiêu dùng cuối.

Nguồn tham khảo

Thông tin trong bài được đối chiếu với các nguồn chính thức dưới đây tại thời điểm biên soạn; văn bản và chính sách có thể thay đổi.

• Wikipedia: Marketing
• Wikipedia: Marketing mix (4P, 4C)
• Luật Quảng cáo 16/2012/QH13
• Luật sửa đổi Luật Quảng cáo 75/2025/QH15

Câu hỏi thường gặp

Thuật ngữ marketing trên trang này có đầy đủ không?

Đây là bản tra cứu các thuật ngữ marketing thường gặp, không phải danh sách đầy đủ tuyệt đối. Trang được cập nhật thêm thuật ngữ mới theo thời gian.

Vì sao một số thuật ngữ SEO không có ở đây?

Thuật ngữ SEO kỹ thuật (title tag, backlink, PageRank, Core Web Vitals…) được tập hợp riêng ở từ điển thuật ngữ SEO, để tránh trộn lẫn hai mảng kiến thức khác nhau.

Đọc thuật ngữ xong thì nên làm gì tiếp?

Bấm vào tên thuật ngữ để sang bài giải thích chi tiết kèm ví dụ, hoặc liên hệ VIDCO nếu muốn áp dụng thuật ngữ đó vào kế hoạch marketing thực tế của bạn.